Dil ve anlatım dersi 9. Sınıf 1.dönem 1. yazılı soruları ve cevapları (Boşluk doldurma ve test)

2009/2010 ÖĞRETİM YILI REYHANLI KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ  I. YARIYIL  9. SINIFLAR DİL VE ANLATIM DERSİ I. YAZILI YOKLAMA

  1. Aşağıdaki ifadelerde kullanılan dil hangi işlevde kullanılmıştır ayrı ayrı yazınız.(Her şık ikişer puan)

A- Gözlerinin hapsindeyim………………………………………………………….(2p)

B- Seni duyuyorum……………………………………………………………………(2p)

C- Türkçe Dünyanın en eski ve köklü dillerindendir…………………………………(2p)

D- Bundan sonra yazılılara hazırlıklı gel………………………………………………(2p)

E-  Suç işleyen Ali’nin etekleri zil çalıyor……………………………………………(2p)

  1. Aşağıdaki metinde iletişim öğelerini bir bir yazınız.(alıcı, gönderici, bağlam vs.)(Her öğe ikişer puan)

       

“Fırtınalı bir gecede kaçakçılara karşı denizde nöbet tutan sahil koruma görevlileri kendilerinden biraz uzakta açı denize doğru birdeniz taşıtından yanıp yanıp sönen bir ışık görürler bir süre sonra bu ışığın mors alfabesinde SOS harfleri olduğunu anlayıp ışığın olduğu tarafa hızla hareket ederler.”

 

  1. Aşağıdaki kelimeler Türkçeye uymaz. Bu kelimelerin Türkçeye neden uymadıklarını ayrı ayrı yazınız.(Her şık ikişer puan)

A- Jandarma(2p)      B- Saat (2p)     C- Kalem (2p)    D- Wat(2p)      E- Rus(2p)

 

  1. Aşağıdaki kelimeleri büyük ünlü uyumuna(kalınlık-incelik uyumuna) uygunlukları açısından inceleyiniz.(Her şık ikişer puan)

A– Mika  (2p)      B– Gelin  (2p)   C– Zurnacı (2p)      D– Erol  (2p)  E- Bakabildi(2p)

 

  1. Aşağıdaki kelimeleri küçük ünlü uyumuna(düzlük-yuvarlaklık uyumuna)  uygunlukları açısından inceleyiniz.(Her şık beşer  puan)

A- Baza (5p)    B- Römork   (5p)

 

  1. Aşağıdaki kelimelerde geçen ses olaylarını tespit ediniz.(Her ses olayı ikişer puan)

A- Sabahçı    B- Sağlığımız    C- Ağlıyorum   D- Bakabildim.     E- Hissetmeli

 

  1. Aşağıdaki cümlelerde birkaç imla(yazılış) hatası yapılmıştır. Yapılan bu imla hatalarını düzelterek metni tekrar yazınız.( Her imla hatası ikişer puan)

“Okulun kapısındaki kavgaya Mahmut’ta katıldı.  Mehmet Öğretmen kavga edenleri ayırdı.  Bu konu Müdür Ali beye kadar ulaştı. Kavga Reyhanlı’lı çocukların Reyhanlıya baraj yapılmasına karşı çıkmalarıyla başlamış. Zaten bu konu açıldımı herkesin sinirleri geriliyor.”

 

  1. Aşağıdaki ifadeler doğru ise karşılarındaki paranteze “D” yanlışsa “Y” yazınız.(Her şık ikişer puan)

A-      Türkçe yapısı bakımından Bükünlü diller grubuna girer.(   )

B-      Türkçe’de konuşma dilinde kullanılan sesler konuşma dilinde kullanılan harflerin sayısı kadardır.(   )

C-      Türkçe’de –imsi, -imtırak ve –leyin eklerini alan kelimelerde ünlü uyumlarına uygunluk aranmaz.(   )

D-      Afrika’daki yerli kabilelerinin dili kökenine göre bantu dillerine girer.(   )

E-       Göndericinin mesajına verilen tepki kanaldır.(   )

  1. Aşağıdaki ifadelerde boş bırakılan yerleri doğru ifadelerle doldurunuz.(Her boşluk ikişer puan)

-Geçmişin kültürel değerleri bugüne,bugünün kültürel değerleri geleceğe  ………………… aracılığı ile taşınır.(2p)

– “Hemen alet kutusunu getir.”  cümlesi  dilin işlevlerinden ………………………………ne örnektir. (2p)

-Türkçenin ……………………..ile ………………………olmak üzere iki lehçesi vardır.(4p)

-Bir Urfalı ile Ordulunun farklı konuşmasına……………………………denir.(2p)

  1.  Türkçe Dünyanın en eski ve köklü dillerinden midir? Nedeniyle birlikte yazınız.(10p)

 

 

Not Baremi:  Doğru olarak yanıtlanan her sorunun puan değeri karşısında ayrıntılı olarak belirtilmiş olup sınav süreniz bir ders saatidir.

 

 

 

 

2009/2010 ÖĞRETİM YILI REYHANLI KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ  I. YARIYIL  9. SINIFLAR DİL VE ANLATIM DERSİ I. YAZILI YOKLAMA CEVAP ANAHTARI

 

  1. Aşağıdaki ifadelerde kullanılan dil hangi işlevde kullanılmıştır ayrı ayrı yazınız.(Her şık ikişer puan)

A- Gözlerinin hapsindeyim…Heyecan bildirme işlevi….

B- Seni duyuyorum………Göndergesel işlev……………………

C- Türkçe Dünyanın en eski ve köklü dillerindendir…Dil ötesi işlev

D- Bundan sonra yazılılara hazırlıklı gel………Alıcıyı harekete geçirme işlevi………

E-  Suç işleyen Ali’nin etekleri zil çalıyor……heyecan bildirme işlevi…

  1. Aşağıdaki metinde iletişim öğelerini bir bir yazınız.(alıcı, gönderici, bağlam vs.)(Her öğe ikişer puan)

       

“Fırtınalı bir gecede kaçakçılara karşı denizde nöbet tutan sahil koruma görevlileri kendilerinden biraz uzakta açı denize doğru birdeniz taşıtından yanıp yanıp sönen bir ışık görürler bir süre sonra bu ışığın mors alfabesinde SOS harfleri olduğunu anlayıp ışığın olduğu tarafa hızla hareket ederler.”

Gönderici(kaynak):Denizde yardım isteyenler

Alıcı: Sahil koruma görevlileri

Mesaj: SOS ( Bize yardım edin)

Kanal: İşaret  ile iletişim

Dönüt: Sahil koruma görevlilerinin yardım çağrısı alanlara yardıma gitmesi

 

  1. Aşağıdaki kelimeler Türkçeye uymaz. Bu kelimelerin Türkçeye neden uymadıklarını ayrı ayrı yazınız.(Her şık ikişer puan)

A- Jandarma : Türkçe kelimeler “j” harfiyle başlamaz

B- Saat :Türkçe kelimelerdeiki ünlü yan yana gelmez

C- Kalem :Türkçe kelimelerde ilk ünlü kalın ise bundan hemen sonra gelen ünlü ince bir ünlü olamaz

D- Wat: Türkçe kelimelerde “w” harfi yoktur

E- Rus:Türkçe kelimeler “r” harfiyle başlamaz

 

  1. Aşağıdaki kelimeleri büyük ünlü uyumuna(kalınlık-incelik uyumuna) uygunlukları açısından inceleyiniz.(Her şık ikişer puan)

A– Mika:İlk   ünlü olan “i” ünlüsü ince  bir ünlü olduğu için hemen sonra gelen ünlünün de ince  bir ünlü olması gerekirken  kalın bir ünlü olan “a” ünlüsü gelmiştir. Bu sebeple büyük ünlü uyumuna uymaz.   

  B– Gelin:Kelimenin ilk ünlüsü olan “e” ünlüsü ince bir ünlüdür. Bundan hemen sonra gelen “i” ünlüsü de ince bir ünlü olduğu için  kelimemiz büyük ünlü uyumuna uyar.

C– Zurnacı: Kelimenin ilk ünlüsü olan “u” ünlüsü kalın bir ünlü olduğu için hemen sonra gelen ünlünün de kalın olması gerekir. Hemen sonra gelen  “a” ünlüsü kalın bir ünlüdür. Bundan hemen sonra gelen ünlünün de kalın olması gerekir. “a” Ünlüsünden hemen sonra gelen “ı” ünlüsü kalın bir ünlüdür. Bu sebeple kelimemiz büyük ünlü uyumuna uyar.

D– Erol: Erol kelimesi birleşik yapılı bir kelimedir. Birleşik yapılı kelimelerde hiçbir ünlü uyumu aranmaz.

E- Bakabildi: Bakabildi kelimesi birleşik yapılı bir kelimedir. Birleşik yapılı kelimelerde hiçbir ünlü uyumu aranmaz.

 

  1. Aşağıdaki kelimeleri küçük ünlü uyumuna(düzlük-yuvarlaklık uyumuna)  uygunlukları açısından inceleyiniz.(Her şık beşer  puan)

A- Baza : Bu kelimenin ilk ünlüsü düz bir ünlüdür.Bu sebeple hemen sonra gelen ünlünün de düz bir ünlü olması gerekir. Hemen sora gelen “a” ünlüsü düz bir ünlü olduğu için küçük ünlü uyumuna uyar.

B- Römork: Kelimenin ilk ünlüsü olan “ö”  ünlüsü yuvarlak bir ünlüdür. Yuvarlak bir ünlüden hemen sonra ya “düzgeniş ünlü(a,e) ya da dar yuvarlak ünlü (u,ü) gelmesi gerekir. Hemen sonra gelen ünlü “o “ ünlüsü ise geniş yuvarelak bir ünlü olduğu için kelimemiz küçük ünlü uyumuna uymaz.

 

  1. Aşağıdaki kelimelerde geçen ses olaylarını tespit ediniz.(Her ses olayı ikişer puan)

A- Sabahçı : Sabah-çı: Kelimenin sonundaki “h” sert ünsüzü ekin başındaki “c” yumuşak ünsüzünü sertlik açısından kendisine benzeterek “ç”  sert ünsüzüne dönüştürmüştür. Sert ünsüzlerin benzeşmesi.

B- Sağlığımız: Sağlık- ımız: Sağlık kelimesinin son harfi olan “k” ünsüzü kelime  ünlü ile başlayan bir ek alınca iki ünlü arasında kalarak “ğ” yumuşak ünsüzüne dönüşmüştür. Sert ünsüzlerin yumuşaması.

C- Ağlıyorum: Ağla- yorum: Ağla kelimesinin sonundaki “a” geniş ünlüsü kelimeye şimdiki zaman eki olan “-iyor” eklenince daralarak “ı” dar ünlüsüne dönüşmüştür.Geniş ünlülerin daralması ses olayı.

D- Bakabildim: Bak- a- bil- di-m: “Bak “  ve “bil” kelimeleri birleşirken aralarında  “a” ünlüsü türer. Ünlü( hece) türemesi

E- Hissetmeli: His- et- meli-:  “Hes”  ve “et” kelimeleri birleşirken His kelimesinin sonundaki  “s” ünsüzü ikizleşerek iki tane olur.(türer) İkizleşme yoluyla ünsüzlerin türemesi.

 

  1. Aşağıdaki cümlelerde birkaç imla(yazılış) hatası yapılmıştır. Yapılan bu imla hatalarını düzelterek metni tekrar yazınız.( Her imla hatası ikişer puan)

“Okulun kapısındaki kavgaya Mahmut’ta katıldı.  Mehmet Öğretmen kavga edenleri ayırdı.  Bu konu Müdür Ali beye kadar ulaştı. Kavga Reyhanlı’lı çocukların Reyhanlıya baraj yapılmasına karşı çıkmalarıyla başlamış. Zaten bu konu açıldımı  herkesin sinirleri geriliyor.”

“Okulun kapısındaki kavgaya Mahmut da katıldı.  Mehmet Öğretmen kavga edenleri ayırdı.  Bu konu Müdür Ali Beye kadar ulaştı. Kavga Reyhanlılı çocukların Reyhanlı’ya baraj yapılmasına karşı çıkmalarıyla başlamış. Zaten bu konu açıldı mı   herkesin sinirleri geriliyor.”

 

 

  1. Aşağıdaki ifadeler doğru ise karşılarındaki paranteze “D” yanlışsa “Y” yazınız.(Her şık ikişer puan)

A-      Türkçe yapısı bakımından Bükünlü diller grubuna girer.(Y)

B-      Türkçe’de konuşma dilinde kullanılan sesler konuşma dilinde kullanılan harflerin sayısı kadardır.(Y)

C-      Türkçe’de –imsi, -imtırak ve –leyin eklerini alan kelimelerde ünlü uyumlarına uygunluk aranmaz.(D)

D-      Afrika’daki yerli kabilelerinin dili kökenine göre bantu dillerine girer.(D)

E-       Göndericinin mesajına verilen tepki kanaldır.(Y)

  1. Aşağıdaki ifadelerde boş bırakılan yerleri doğru ifadelerle doldurunuz.(Her boşluk ikişer puan)

-Geçmişin kültürel değerleri bugüne,bugünün kültürel değerleri geleceğe  …DİL… aracılığı ile taşınır.(2p)

– “Hemen alet kutusunu getir.”  cümlesi  dilin işlevlerinden ……ALICIYI HAREKETE GEÇİRME İŞLEVİ………ne örnektir. (2p)

-Türkçenin …YAKUTÇA…..ile …ÇUVAŞÇA…olmak üzere iki lehçesi vardır.(4p)

-Bir Urfalı ile Ordulunun farklı konuşmasına…AĞIZ FARKI………denir.(2p)

  1.  Türkçe Dünyanın en eski ve köklü dillerinden midir? Nedeniyle birlikte yazınız.(10p)

           Bir dilin ne kadar eski olduğu o dile ait  bilinen  ilk yazılı ürünlerin ne kadar eski olduğuyla ölçülür. Türçeye ait ilk yazılı ürünler “balbal” denilen anıt mezar taşlar,  bilinen yazılı ilk edebi ürünler de    Orhun ve Yenisey anıtlarıdır. Bu yazıtların ms 7-8 asırlar balbalların da ms 5. asra ait olduğu bilinmektedir. Bu metinlerdeki yazının ifade etme gücü ve işaretlerindeki gelişmişlikten anladığımız kadarıyla buıradaki Türkçenin bu olgunluğu en az beş yüzyıllık bir gelişim gerektirir. Bu da Türkçenin milattan öncesine kadar eski bir geçmişi olduğunu gösterir.(5p)

      Bir dilin köklü olup olmadığının birkaç göstergesi vardır. Bunlardan birisi de o dille yazılmış bir doğal destanın olmasıdır. Türçeye ait en az on adet doğal destan olması Türkçenin ne kadar köklü bir dil olduğunu göstermek için yeterlidir.(5p)

 

Not Baremi:  Doğru olarak yanıtlanan her sorunun puan değeri karşısında ayrıntılı olarak belirtilmiş olup sınav süreniz bir ders saatidir.

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close
Join me: